Nieuws

Molenaars geïnstrueerd over valbeveiliging in Dokkum

Banner voor nieuwsbericht Molenaars geïnstrueerd over valbeveiliging in Dokkum

In en op molen de Zeldenrust in Dokkum vond donderdagochtend 7 april 2022 een instructiemorgen plaats voor molenaars van de stichting Monumentenbehoud Noardeast-Fryslân. De stichting kreeg van de firma Raadsma in Dokkum gratis valbeveiligingssets gesponsord voor de zeven windmolens die de Stichting Monumentenbehoud Noardeast-Fryslân beheert. De sets zijn bestemd voor (langdurige) werkzaamheden op de molen boven de tweeëneenhalve meter hoogte.


Instructies

Een vertegenwoordiger van de leverancier Delta Plus gaf de molenaars instructie en uitleg geven over het gebruik van deze valbeveiliging. Ook vragen over het wel en wanneer niet dragen en hoe de sets gebruikt horen te worden werden beantwoord. De vrijwillige molenaars moeten regelmatig werkzaamheden op hoogte uitvoeren, bijvoorbeeld bij het opleggen van de zeilen op een molenwiek of bij reparaties aan het gevlucht of de molenromp. Soms klimt een molenaar even snel – en niet gezekerd – in de wiek, maar het stichtingsbestuur is zuinig op haar vrijwilligers en ging na informatie uit de Molenadviesraad op zoek naar professionele en betrouwbare valbeveiliging voor alle vrijwilligers.


Nieuwe molenaars

De Stichting Monumentenbehoud Noardeast-Fryslân prijst zich gelukkig dat zij tijdens deze instructieochtend twee nieuwe molenaars kon verwelkomen, die onlangs zijn geslaagd voor hun opleiding bij het Gild Fryske Mounders. Jan van Vulpen uit Oostmahorn en Bate Boschma uit De Westereen volgden hun molenaarsopleiding bij leermeester Sije Hoekstra in Holwerd en Marrum. Jan zal de poldermolen De Gans in Ezumazijl onder zijn hoede nemen en Bate komt de molenaarsploeg van de Zeldenrust in Dokkum versterken. De nieuwe molenaars kregen als welkom door stichtingsvoorzitter Henk van der Veen het molenaarsreglement en een ‘molenaarsdrankje’ overhandigd.

Restauratie Hantumermolen van start

Banner voor nieuwsbericht Restauratie Hantumermolen van start

Afgelopen dinsdag 25 januari is de restauratie van de Hantumermolen bij Hantum van start gegaan met het verwijderen van de houten schroef door werknemers van Molenbouwer Jellema uit Burdaard.


Onlangs overleed Oane Visser, jarenlang de vaste molenaar van het Hantumerleeg, en stonden de molens in Noardeast-Fryslân een week lang in de rouwstand; Oane kon het lichten van de oude vijzel net niet meer meemaken. Onder toeziend oog van zijn opvolger Marijn van Tilburg en vertegenwoordigers van de Stichting Monumentenbehoud Dongeradeel – de eigenaar van deze poldermolen – werd de houten vijzel na de nodige voorbereidingen zonder problemen met een telescoopkraan uit de schroefbak getakeld.


Daardoor werd meteen zichtbaar wat al eerder geconstateerd was, namelijk dat de schroef in slechte conditie verkeerd. De oude schroef is naast de molen gelegd, zodat hij verder kan worden ontmanteld en het ijzerwerk en de ijzeren askop kan worden verwijderd voor hergebruik. In de werkplaats van Jellema in Burdaard wordt de komende periode weer een nieuwe schroef opgebouwd.

Behalve een nieuwe vijzel zal de vijzelbak en metselwerk gerestaureerd worden en zal het rietwerk van de Hantumermolen de komende zomer opnieuw gedekt worden, zodat de Hantumermolen er binnenkort weer prachtig bij staat.

Molens in Noardeast-Fryslân in de rouwstand voor Oane Visser

Banner voor nieuwsbericht Molens in Noardeast-Fryslân in de rouwstand voor Oane Visser


Voor de tweede keer in vrij korte tijd staan de molens van de Stichting Monumentenbehoud Dongeradeel in de gemeente Noardeast-Fryslân in de rouwstand. Nadat wij vorig jaar collega-molenaar Karel Jongsma verloren, overleed aan het begin van dit nieuwe jaar na een ernstige ziekte Oane Visser. Hij werd 77 jaar.


Nog niet zo lang geleden kreeg het verhaal van Oane Visser een plek in het ‘Groot Fries Molenboek’. Het interview ‘Als er water is, moet er gemalen worden’ met de zoon van de laatste watermolenaar van het Hantumerleeg vond al plaats in 2012.

Oane Visser werd geboren in 1944 als oudste zoon van poldermolenaar Dirk Visser en Geertruide Helder. Oane kwam als kleine jongen van vier op de mounepôle, die toen alleen te bereiken was via een smal voetpad door de weilanden vanaf Hantum.

Zijn vader was tot 1973 nog regelmatig op de molen te vinden, maar na de restauratie in ruilverkavelingverband in 1978 werd de molen vooral bemalen door zoon Oane als ‘vrijwillig’ molenaar. Oane was na de overdracht van de Hantumer molen aan de Stichting Monumentenbehoud Dongeradeel ook als ‘banenpooler’ in dienst van de stichting en knapte tal van karweitjes op in de Noordoost-Friese molens. Zijn timmerwerk in de vorm van onder andere veiligheidshekken, luiken en deuren was altijd voorzien van fraai afgewerkte randen en lijstjes en is nog op al onze molens te vinden. Oane Visser was een op-en-top mûne-man.


Maar Oane was ook een eigenzinnig en markant mens. Zijn uitspraken en stellingnames gingen meestal in tegen de gevestigde orde of de algemene opvatting. Zijn standpunten werden altijd deskundig onderbouwd, maar echt open voor andere meningen stond hij niet altijd. Ook op het internet wist hij zijn weg goed te vinden. Een koppige Fries in hart en nieren, met het Frysk dat hij schreef nog in de oude ‘stavering’.


Zo was Oane Visser een molenaar die het liefst rustig zijn eigen gang ging, ook op ‘zijn’ Hantumermolen in het Hantumerleeg. Een markant molenaar is niet meer. Wij wensen zijn familie en kinderen alle sterkte toe met het verlies van een bijzonder mens.


Bliksembeveiliging molens

Banner voor nieuwsbericht Bliksembeveiliging molens

Met het plaatsen van een overspanningsbeveiliging (OVA) in de meterkasten van onze molens zijn de molens weer beter beveiligd tegen een blikseminslag of te veel spanning op de elektrische installaties.  

Deze overspanningsbeveiligingen zijn gekoppeld aan de al aanwezige bliksembeveiliging. Het te veel aan spanning wordt via de aardepen van de bliksembeveiliging veilig en snel afgevoerd naar de grond (aarde).


Bliksem kan direct op de molen inslaan of indirect op bijvoorbeeld een boom of lantaarnpaal waarbij dan een te hoge spanning via de stroomkabel in de grond binnenkomt in de meterkast.


De OVA moet voorkomen dat bij een blikseminslag de elektrische installatie beschadigd raakt. Denk aan stroomkabels, lampen, elektrische apparaten etc.


Veel mensen kennen wel iemand waarbij in een woning of straat meerdere elektrische toestellen gelijktijdig defect zijn geraakt door een onbekende reden. Vaak is dit dan na een blikseminslag in de buurt zonder dat je direct weet of dat door een blikseminslag is ontstaan. Foto Wietze Jelsma.


Toren Foudgum weer opgeleverd na onderhoud

Banner voor nieuwsbericht Toren Foudgum weer opgeleverd na onderhoud

De toren naast de Mariakerk in Foudgum is afgelopen week weer opgeleverd na een periode van onderhoud. In opdracht van de Stichting Monumentenbehoud Dongeradeel werkte Bouwbedrijf Van der Werff uit Dokkum aan het de toren. De afgelopen tijd stond de kerktoren aan het Piet Paaltjenspad in het dorp in de steigers. Na het geplande onderhoud aan onder ander het dak, schilderwerk en ventilatie is de toren weer in volle glorie te zien. 

Ventilatiegaten
Tijdens het onderhoud werd het dak in zijn geheel nagekeken en waar nodig hersteld. Soms waren panhaken aan vervanging toe en enkele schurftige pannen werden vervangen. Ook de pannen die niet meer goed pasten werden door andere exemplaren vervangen door Bouwbedrijf Van der Werff. Het voegwerk werd hersteld en het schilderwerk van de houten en ijzeren delen van de toren werd gedaan. Verder werden er nieuwe ventilatiegaten in de toren aangebracht. Op die manier wordt voorkomen dat er bij extreme weersomstandigheden vochtproblemen in de toren ontstaan.  

Toren bleef overeind 
In Foudgum besloot men in het verleden om de Mariakerk af te breken, maar de toren te laten staan. De laatgotische kerk werd begin 1800 afgebroken en in 1808 vervangen door een nieuwe - de huidige - kerk. De toren is zeer waarschijnlijk eind 12e eeuw opgericht en nadien regelmatig herbouwd, verhoogd en aangepast.  Een van de bekendste predikanten die de hervormde gemeente van Foudgum heeft gediend is François Haverschmidt (1835-1894), onder het pseudoniem van Piet Paaltjens schreef hij gedichten. 

Onderhoud
Gemiddeld eens in de zes jaar krijgen de 26 kerktorens van de SMD in de voormalige gemeente Dongeradeel een onderhoudsbeurt. Het Rijk, de Provincie en met name de Gemeente Noardeast-Fryslân financieren grotendeels dit groot onderhoud. De toren in Foudgum was na de bouwvak aan de beurt. Deze toren is in eigendom van de stichting monumentenbehoud Dongeradeel, die in 1993 werd opgericht. In het verleden nam deze stichting het beheer van 26 kerktorens en 7 molens van de toenmalige gemeente Dongeradeel over. Er werd gekozen voor een zelfstandige stichting, zodat er daadkrachtig kon worden opgetreden. De kerktorens en molens verkeerden soms in slechte staat en in een enkel geval moest zelfs worden gevreesd dat het landschap een eeuwenlang kenmerkend oriëntatiepunt zou kwijtraken. Met het huidige onderhoudsprogramma wordt dat voorkomen. 

Engwierumer toren weer uit de steigers na onderhoud

Banner voor nieuwsbericht Engwierumer toren weer uit de steigers na onderhoud

ENGWIERUM – De toren bij de kerk in Engwierum is weer uit de steigers nadat deze werd onderhouden afgelopen tijd. Bouwbedrijf Dijkstra de Graaf uit Engwierum voerde in opdracht van de stichting Monumentenbehoud Dongeradeel het onderhoud uit. Er werd gezorgd voor het herstel van voeg- en metselwerk, het herstel, behandelen en schilderen van ijzeren onderdelen en houtwerk en het nakijken en herstellen van de pannendaken. 

Baken
De toren in Engierum diende lange tijd als een baken en vuurtoren voor de zeevaart: Engwierum lag toen aan de Lauwerszee.  Die functie heeft de toren inmiddels niet meer. Nadat de oude kerk rond 1725 was afgebroken werd in 1746 een nieuwe kerk gebouwd door Lieuwe Jelles. De nieuwe kerk werd tegen de bestaande middeleeuwse toren, die was blijven staan, aangebouwd. De toren dateert uit de 13e eeuw. De kerk staat op een terp en wordt omringd door een kerkhof. Doordat de nieuwbouw van de kerk in verhouding met de toren nogal groot uitviel lijkt de toren laag. 

Twee eigenaren
De toren is in eigendom van de Stichting Monumentenbehoud Dongeradeel, die in 1993 werd opgericht. Uiteindelijk nam deze stichting het beheer van 26 kerktorens en 7 molens van de toenmalige gemeente Dongeradeel over. Alle kerktorens werden in 1798 door een wet van Napoleon eigendom van de burgerlijke overheid. Dat is ook in Engwierum het geval. De torens konden een militaire functie vervullen als uitkijkpost. En bij calamiteiten, zoals hoog water, was de toren een hoge, droge schuilplaats. Hierdoor komt het dat de toren en de kerk twee eigenaren hebben. Gemiddeld eens in de zes jaar krijgen de 26 kerktorens van de SMD in de voormalige gemeente Dongeradeel een onderhoudsbeurt. Het Rijk, de Provincie en met name de Gemeente Noardeast-Fryslân financieren grotendeels dit groot onderhoud.
 

Bijdrage van A.S. Talma Stichting

Het groot onderhoud aan de kerktoren van Engwierum kon mede worden gedaan door een subsidie van de A.S. Talma Stichting. Die besloot onlangs om de Stichting Monumentenbehoud Dongeradeel een subsidiebedrag van €5.000,- toe te kennen voor het groot onderhoud van de kerktoren van Engwierum. In het verleden heeft deze stichting ook financieel bijgedragen aan het onderhoud van de drie grafstenen van de Talma familie en aan de restauratie van het orgel van de kerk van Engwierum. 

Toren Brantgum weer opgeleverd na onderhoud

Banner voor nieuwsbericht Toren Brantgum weer opgeleverd na onderhoud

BRANTGUM – Woensdagmiddag 21 juli werd de kerktoren bij de Hervormde Kerk van Brantgum weer opgeleverd na een periode van onderhoud. De toren stond de afgelopen tijd in de steigers om zo te kunnen werken aan het reguliere onderhoud. Bouwbedrijf van der Werff uit Dokkum stortte zich op het herstel van voeg- en metselwerk, het herstel, behandelen en schilderen van ijzeren onderdelen en houtwerk en het herstellen van het leiendak van de torenspits. Ook de windhaan is weer voorzien van 24-karaats dubbel torengoud en wordt binnenkort ook weer teruggeplaatst.  

Eerste toren 
De toren in Brantgum was de eerste toren die in eigendom kwam van de stichting monumentenbehoud Dongeradeel, die in 1993 werd opgericht. Uiteindelijk nam deze stichting het beheer van 26 kerktorens en 7 molens van de toenmalige gemeente Dongeradeel over. Er werd gekozen voor een zelfstandige stichting, zodat er daadkrachtig kon worden opgetreden. De kerktorens en molens verkeerden soms in slechte staat en in een enkel geval moest zelfs worden gevreesd dat het landschap een eeuwenlang kenmerkend oriëntatiepunt zou kwijtraken. Dat kon worden voorkomen en woensdagmiddag konden bestuurslid Ab van der Veen, bouwkundige Willem de Graaf en aannemer Doede van der Werff concluderen dat de toren weer jaren meekan. 

Uit 1876
De huidige, spitse toren bij de kerk werd rond 1876 gebouwd, toen de Hervormde kerk ingrijpend werd vertimmerd. Alle kerktorens werden in 1798 door een wet van Napoleon eigendom van de burgerlijke overheid. Dat is ook in Brantgum het geval. De torens konden een militaire functie vervullen als uitkijkpost. En bij calamiteiten, zoals hoog water, was de toren een hoge, droge schuilplaats. Hierdoor komt het dat de toren en de kerk twee eigenaren hebben. De Hervormde kerk van Brantgum ligt op een relatief vrij hoge grotendeels afgegraven terp. De oudste bouw dateert uit de 12e eeuw. Bij de laatste restauratie van 1973 werden veel "verbeteringen" uit de vorige eeuw weer ongedaan gemaakt, waarbij onder andere de bepleistering aan de buitenzijde weer werd verwijderd. 

Onderhoud
Gemiddeld eens in de zes jaar krijgen de 26 kerktorens van de SMD in de voormalige gemeente Dongeradeel een onderhoudsbeurt. Het Rijk, de Provincie en met name de Gemeente Noardeast-Fryslân financieren grotendeels dit groot onderhoud. Bestuurslid Ab van der Veen zorgt als vrijwilliger van de stichting Monumentenbehoud Dongeradeel voor de aansturing van het onderhoud. “Dat doen we samen met professionals”, vertelt hij. “Sinds een jaar of drie maken we daarbij gebruik van de expertise van Willem de Graaf. Zulke mannen zijn voor ons wel echt nodig, die kennen ook de historie”. Van der Veen begon zelf vier jaar terug met zijn bestuursfunctie en dat bevalt hem goed. “Ik heb net weer voor vier jaar bijgetekend”, aldus de voormalige architect/ontwerper uit Dokkum. 

Schilderwerk De Gans - Ezumazijl

Banner voor nieuwsbericht Schilderwerk De Gans - Ezumazijl

Molen De Gans staat er weer tip-top bij in de Guozzepolder van Ezumazijl onder Anjum.

Ganzinga Schilderwerken heeft de molen geschilderd. Met dank aan Bauke Buwalda voor de foto’s.

Schoonmaak molen Ropta

Banner voor nieuwsbericht Schoonmaak molen Ropta

Dit jaar zijn er drie molens van de stichting door Vitesse Schoonmaakbedrijf uit Dokkum grondig gereinigd. Dit maakt het aanzien van de molen extra mooi, als een parel voor de omgeving. Het is een hele klus geweest voor de mensen van Vitesse. Voor de Ropta was zelfs een extra grote hoogwerker nodig om overal goed bij te kunnen komen. Eerder dit jaar zijn molen Zeldenrust in Dokkum en de Hantumermolen al schoon gemaakt. Achterliggende doel is dat hierdoor het kostbare schilderwerk ook langer mee kan.  

Korenmolen de Hoop in Dokkum 170 jaar

Banner voor nieuwsbericht Korenmolen de Hoop in Dokkum 170 jaar

Korenmolen De Hoop viert vandaag, 1 augustus 2019 zijn 170-ste verjaardag. Hoewel deze hoogbejaarde wiekendrager allang met pensioen is, draaien zijn wieken nog regelmatig hun rondjes dankzij een groepje vrijwillige molenaars. De vrijwillige molenaars van korenmolen De Hoop: v.l.n.r. Warner B. Banga, Wietze Dijkstra, Hilko Hofstra en Sikko Hoekstra. Jan Holtkamp ontbreekt. (Foto: Marit Anker). Een terugblik op 170 jaar leven-van-de-wind: Klik hier voor het volledige artikel op In-Dokkum.nl

Nieuwsbulletin beide monumentale Dokkumer molens

Voor de buurtbewoners rond om de beide monumentale Dokkumer molens is een nieuwsbulletin samengesteld.

Klik hier om deze online te lezen.

Het achtkant van molen de Meermin op zijn plaats

Banner voor nieuwsbericht Het achtkant van molen de Meermin op zijn plaats

Donderdag 3 december 2015 is het volledig gerestaureerde achtkant van molen de Meermin op de fundamenten geplaatst. Op het terrein van museum de Sukerei te Damwald is voorzien in een maalgang met duiker voor de overloop van het wandelpad door het museum terrein. Het bestuur van Stichting Monumentenbehoud was hierbij aanwezig en mocht met trots deze gebeurtenis aanschouwen. SMD heeft de molen aan de Sukerei overgedragen om een bijdrage te leveren aan het educatieve en historische karakter van dit project.

Geslaagde molenaars nieuwe vrijwilligers bij SMD

Banner voor nieuwsbericht Geslaagde molenaars nieuwe vrijwilligers bij SMD

In de week dat de Minister van Cultuur het vak van molenaar nomineerde voor de Unescolijst voor Immaterieel Erfgoed, verwelkomde de Stichting Monumentenbehoud Dongeradeel twee nieuwe molenaars. Op de stelling van de in 1836 gebouwde koren- en pelmolen Ropta in Metslawier en  in aanwezigheid van bijna alle molenaars , leermeester Sije Hoekstra en  het voltallige bestuur kregen Henny Vlasma en Leo Daane het molenaarsreglement en een bos bloemen  uit handen van voorzitter Bart Korvemaker van de erfgoedstichting. Die noemde de uitbreiding van het bestand van vrijwillige molenaars een aanwinst en wenste hen veel succes en plezier met deze mooie hobby.  Niet alleen is een draaiende molen nauw verbonden met het Friese landschap en geschiedenis; het draaien van de molen is noodzakelijk voor het behoud van het molenmechaniek.

De op handen zijnde internationale erkenning van dit oer-Hollandse ambacht  en het feit dat hiermee de eerste vrouwelijke molenaar voor de stichting actief is, draagt hopelijk bij aan nog meer interesse voor dit vak.

Onderhoud kerktorens 2015

Voor 2015 staat het onderhoud aan de kerktorens te Brantgum, Foudgum, Engwierum en Wetsens
(overhuiving) op de planning. Momenteel staan de torens van Brantgum, Engwierum en Wetsens in
de steigers. Foudgum volgt later nog dit jaar. Het onderhoud betreft in hoofdzaak het herstel van
metsel- en voegwerk, het conserveren van de balkankers en het schilderwerk aan de torens.
De werkzaamheden worden in het najaar afgerond. De in restauratie gespecialiseerde
bouwbedrijven Dijkstra De Graaf uit Engwierum en Van der Werff uit Dokkum voeren het onderhoud
uit.

Aak terug op de toren van Wierum

De kerktoren van Wierum heeft zijn gouden vissersschip weer terug.

 

Het schip komt uit 1840, en is na de storm in oktober verwijderd van de toren, het schip was krom gewaaid. Donderdagochtend 27-3-2014 kwamen bouwbedrijf Van der Werf uit Dokkum en kraanbedrijf Vrieswijk het schip weer terug plaatsen, ook een gedeelte van de toren is gerenoveerd. De totale kosten worden geschat op zo’n 10.000 euro. 

Stichting Monumentenzorg Dongeradeel noemt het schip uniek, omdat de meeste kerken een haan op de toren hebben

Auke Bijlsma, vrijwillig molenaar op de Eendragt in Anjum

Onder toeziend oog van zijn leermeester Sije Hoekstra, kreeg Auke Bijlsma uit handen van vicevoorzitter Henni van Asten van Stichting Monumentenbehoud Dongeradeel officieel het molenaarsreglement uitgereikt. Bijlsma uit Buitenpost is daarmee, naast Jan Wüst en Henk Kingma, één van de vaste vrijwillige molenaars op koren- en pelmolen De Eendragt uit 1889, die met zijn 9 meter hoge stelling en 6 zolders de hoogste molen is in Dongeradeel.

 

Er waren natuurlijk ook bloemen voor de nieuwe molenaar, die vorige week zijn examen met goed gevolg aflegde bij het Gild Fryske Mounders. De opleiding tot vrijwillig molenaar duurt anderhalf tot twee jaar. Bijna elke zaterdagmorgen zijn de aspirant molenaars in touw met het leren bedienen van de molen in weer en wind en krijgen zij onderricht in de noodzakelijke theorie over veiligheid, kennis van het weer, constructie en de geschiedenis van de molen.

 

‘Om het cultureel erfgoed als molens goed te behouden, moeten deze regelmatig draaien en daarvoor hebben wij molenaars nodig’, aldus collega –molenaar op Zeldenrust in Dokkum en bestuurslid Karel Jongsma. Het bestuur van de Stichting Monumentenbehoud Dongeradeel is dan ook blij met de nieuwe molenaar.

Haan terug op kerktoren Anjum

Na een periode van afwezigheid, heeft de haan vrijdagochtend 28-10-2013 zijn terugkeer gemaakt op de kerktoren in Anjum. De haan is teruggeplaatst door Sije Hoekstra van Stichting Monumentenbehoud Dongeradeel.

 

De kerktoren van de St. Michaëlkerk in Anjum is afgelopen september onder handen genomen door bouwbedrijf Dijkstra de Graaf uit Engwierum. Het restauratiewerk bestond uit het vervangen van enkele ankers en door schimmel aangetaste hoekstukken in het balkhout onder de dakgoot van de toren.

 

Wethouder Pytsje de Graaf benadrukte het nut van dit cultureel erfgoed: ''Een ieder die door Dongeradeel rijdt, zal herkenbaar voor elk dorp of stad een toren of molen vinden. Ieder monument met een eigen verhaal. Omdat ze al jaren het landschap bepalen is er na verloop van tijd onderhoud nodig om deze 'bakens' van het land in goede staat te houden.”

 

Deze dag was extra feestelijk omdat Stichting Monumentenbehoud Dongeradeel haar 20-jarig bestaan vierde.

Molen De Meermin te Dokkum met speciaal transport vervoerd naar de werkplaats

Pelsteen na 70 jaar weer bedrijfsklaar

De zelfzwichting van molens De Hoop en Zeldenrust Dokkum is opnieuw gesteld en gesmeerd, zodat de Ten Have kleppen weer naar behoren functioneren. Deze mechanische en automatische inrichting zorgt er voor dat de molens regelmatiger lopen. In Zeldenrust worden de maalstenen opnieuw gesteld en gebild, waardoor binnenkort weer volwaardig kan worden gemalen. Ook de nog resterende pelsteen wordt weer na 70 jaar bedrijfsklaar gemaakt.

Spontaan concert in Zeldenrust

De molen Zeldenrust Dokkum is bezocht door Christine Latour en Winfried Bückmann, twee muzikanten die spontaan een concert in de molen gaven. 

Het steken van het gerestaureerde gevlucht van de Eendragt Anjum

Restauratie molen De Eendragt te Anjum

Het bijzondere van de roeden (wieken) is dat het zogenaamde Potroeden zijn: gemaakt van ijzer, niet gelast, maar aan elkaar vast geklonken. Dergelijke roeden zijn vaak wel honderd jaar oud. Vroeger zou men ze vervangen door gelaste roeden wanneer ze minder van kwaliteit werden, maar tegenwoordig ziet men ook de waarde van deze speciale roeden in en wordt geprobeerd ze voor de toekomst te behouden. Beide roeden van 22 meter lengte, worden gerestaureerd en voorzien van nieuw hekwerk (het houtwerk aan de roeden).

 

De restauratie bestaat uit het verwijderen van slechte delen en het opnieuw klinken met nieuwe stalen delen. De roeden worden van binnen en buiten voorzien van een nieuwe coating, en het hekwerk wordt geheel vervangen. Dit zeer specialistische werk vergt flink wat tijd, waardoor de molen naar verwachting van de eigenaar, Stichting Monumentenbehoud Dongeradeel, tot aan de zomervakanties het zonder wieken zal moeten doen. Daarna zal deze hoogste stellingmolen van de gemeente Dongeradeel het beeld van Anjum en omgeving weer in volle pracht domineren.

 

Foto's: Everdina Boersma

Voortgang restauratie Zeldenrust (8)

Voortgang restauratie Zeldenrust (7)

Voortgang restauratie Zeldenrust (6)

Voortgang restauratie Zeldenrust (5)

Oplevering restauratie kerktoren te Ee, een foto-impressie

Voortgang restauratie Zeldenrust (4)

Opbouw van de nieuwe stelling van molen Zeldenrust te Dokkum.

Voortgang restauratie Zeldenrust (3)

Afbraak stelling Zeldenrust en voortgang opbouw nieuwe stelling.

Restauratie kerktoren Ee, enkele foto's ter illustratie

Voortgang restauratie Zeldenrust (2)

De 2e fase van de restauratie Zeldenrust is in volle gang gezet. Hieronder volgt een korte impressie van het voegwerk en de voortgang van de nieuwe stelling. Wij houden u uiteraard op de hoogte van alle voortgang met betrekking tot de restauratie. Blijft u de website in de gaten houden.

Jim mutte komme: ut waait!

Een molenaar is afhankelijk van de wind: zonder wind kan er niet gemalen worden. Dus als het waait, moet je aan het werk! De Dokkumer molenaar Albert Willems Banga riep desnoods midden in de nacht zijn knechten uit bed met de woorden: “Jim mutte komme: ut waait!”

 

Het is een oproep uit een vervlogen tijd die slechts nog in stand gehouden wordt door herinneringen en monumentale windmolens, die ons handen vol geld kosten. Wat is hun waarde en waarom mag het erfgoed uit dit roemruchte verleden, dat zo typerend is voor de Nederlanden, niet verloren gaan?

 

Vrijwillig molenaar en oud-bestuurslid van de stichting Monumentenbehoud Dongeradeel Warner B. Banga schreef een boek over molens en molenaars in de gemeente Dongeradeel, vol nieuwe en niet eerder gepubliceerde feiten en foto’s.

 

Aan dit standaardwerk over molens in de Dongeradelen is tien jaar gewerkt en het boek wordt uitgegeven door de stichting Historia Doccumensis, zodat het opnieuw een prachtig boekwerk belooft te worden. Onder meer over de belasting op het gemaal, waarover in Friesland nog niet veel gepubliceerd werd, is een interessant hoofdstuk opgenomen, terwijl van meer dan 75 molens in Dongeradeel de eigen geschiedenis beschreven wordt vol met bronmateriaal en anekdotes over de molenaars en hun gezinnen. Verder gebruikt de auteur, die ook regelmatig in de Utskoat publiceert over molens in Dongeradeel, meer dan 2000 foto’s en historische opnamen, maar ook veel sfeerbeelden uit de wereld van de molen.

 

Het boek is te bestellen bij stichting Historia Doccumensis, postbus 369, 9100 AJ in Dokkum of via www.historia-doccumensis.nl onder de knop ‘Publicaties’ en te verkrijgen voor € 46.50.

Voortgang restauratie Zeldenrust (1)

De noodkap is geplaatst, en de werkzaamheden aan het voegsel zijn dinsdag gestart. 

Officiële start restauratie molen Zeldenrust Dokkum

De koren- en pelmolen is nog geheel maalvaardig en wordt tegenwoordig door vrijwilligers bemand.

De stellingconstructie en de kap worden geheel vernieuwd. Ook het voegwerk van de gemetselde achtkantige onderbouw is aan vervanging toe. Deze ingrijpende restauratie wordt uitgevoerd door twee aannemers, te weten bouwbedrijf De Haan uit Dokkum voor de stelling en het metselwerk, en molenbouwer Hiemstra uit Tzumarrum voor de kap.

 

Stichting Monumentenbehoud Dongeradeel heeft de totale kosten van 375.000 euro kunnen dekken uit subsidiegelden van de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed, het Prins Bernard Cultuurfonds, Provincie Fryslân, Gemeente Dongeradeel, Bankgiro Loterij, en stichting De Hollandse Molen.

 

Tytsy Willemsma, wethouder Monumentenzorg van de gemeente Dongeradeel, verrichtte de start van de restauratie door het bouwbord te onthullen. In haar openingswoorden onderstreepte zij nogmaals het grote belang van behoud van cultureel erfgoed.

Restauratie molen De Hoop Dokkum

De stelling heeft twee nieuwe schoren gekregen en het hekwerk van de stelling is aangepast aan de arbo-veiligheidseisen. Tijdens de restauratie bleek dat er scheurvorming zat in de natuurstenen pensteen. Deze is inmiddels ook vervangen. Eén van de roeden is doorgehaald (roest verwijderd en behandeld).

Stichting Monumentenbehoud Dongeradeel in het donker

Op zaterdag 24 oktober heeft de Stichting Monumentenbehoud Dongeradeel samen met de gemeente meegedaan aan de Nacht van de Nacht. De molens Zeldenrust en De Hoop in Dokkum waren deze nacht in het donker gehuld door de buitenverlichting geheel uit te schakelen.

 

De Nacht van de Nacht is bedoeld om aandacht te vragen voor de schoonheid én de functie van de duisternis, die steeds meer onder druk staan door de alsmaar toenemende verlichting. Nederland is één van de meest verlichte landen ter wereld. Die verlichting neemt jaarlijks drie tot vijf procent toe. En dat terwijl driekwart van de Nederlanders een donkerdere nacht wil en lichtvervuiling aan bijna de helft van de mensen het zicht op de sterrenhemel ontneemt. Met de Nacht van de Nacht vragen Stichting Natuur en Milieu en De Provinciale Milieufederaties aandacht voor de schoonheid én de functie van de duisternis, die steeds meer onder druk staan door de alsmaar toenemende verlichting. Een donkerder Nederland is goed voor trekvogels, nachtdieren en mensen.

Voor meer informatie over de Nacht van de Nacht kijk op www.nachtvandenacht.nl.

Stichting Monumentenbehoud Dongeradeel ontvangt belangrijke aanwijzing van de Rijksdienst

Voorzitter van de stichting Aukje Visser is tige wiis met deze aanwijzing. In heel Nederland zijn er maar twintig organisaties die deze titel mogen dragen. ‘’En yn hiel Fryslân binne wy twadde mei dizze titel’’, zegt Aukje. In december 2008 heeft de stichting het verzoek tot aanwijzing bij de RCE ingediend. Met deze aanwijzing wordt het een stuk eenvoudiger om rijkssubsidie aan te vragen en kun je op alle eigendommen subsidie krijgen. Tevens is de RCE van plan om met elke aangewezen organisatie overleg te voeren om maatwerk te kunnen leveren.

 

De aanwijzing ‘Organisatie voor Monumentenbehoud’ krijg je niet zo maar. Je moet kunnen aantonen dat je reeds jarenlang deskundige professionaliteit in huis hebt om zorg te dragen voor de instandhouding van monumenten. Daarnaast moet je minimaal 20 rijksmonumenten in bezit hebben. Ook dient de administratie goed op orde te zijn.

 

De Stichting Monumentenbehoud Dongeradeel bestaat al weer 16 jaar en was in 1997 als eerste van Nederland betrokken bij het geclusterd aanpakken van het meerjarenonderhoud aan de kerktorens. In 2000 heeft de SMD in opdracht van de Rijksdienst een pilotproject uitgevoerd op het gebied van sprinklerinstallaties in molens. ‘’It is tige wichtig de monuminten ûnder de oandacht fan minsken te bringen’’, volgens de voorzitter. De bescherming van monumenten moet gedragen worden door de lokale bevolking. Daarom ligt de nadruk de laatste jaren de SMD steeds meer op het PR-werk. Begin dit jaar is de stichting gestart met de website www.monumentenbehouddongeradeel.nl en deze zomer is op alle zaterdagen in het zomerseizoen de molen ‘’Zeldenrust’’ in Dokkum open voor bezichtiging.

Molen Zeldenrust Dokkum open ter bezichtiging

Elke zaterdagmiddag van 13.30 tot 16.30 uur is de molen Zeldenrust aan het Baantjebolwerk Dokkum opengesteld voor bezichtiging. Ervaren molenaars leiden geïnteresseerden rond op de molen en vertellen over de historie en de techniek van deze molen. De toegang is gratis. Ook op dinsdagmiddag kan men terecht voor een rondleiding.

 

50 Jaar Skaed en Ljocht

In de periode van 11 juli tot en met 26 juli is er tevens een fototentoonstelling in de benedenverdieping, terwijl op de eerste etage een diashow loopt. Beide met als motto: Dongeradeel. Fotoclub Skaed en Ljocht Dokkum viert dit jaar het 50-jarig bestaan en deze jubileumtentoonstelling is ter gelegenheid hiervan. De tentoonstelling is al deze dagen geopend van 13.00 tot 19.00 uur, en is eveneens gratis toegankelijk.

Groot onderhoud toren Metslawier

Uit te voeren werkzaamheden:

  • Verwijderen van roestige gevelankers, schilderen en weer herplaatsen.
  • Voegwerk van het metselwerk controleren en plaatselijk herstellen.
  • Aangetaste houten onderdelen van kozijn en deur repareren en opnieuw schilderen.
  • Door houtrot aangetaste houten muurplaten worden vervangen. (een muurplaat is horizontale balk, die rondom onderaan de spits zit en de spits koppelt aan de onderliggende constructie)
  • Op de 1ste en 3de verdiepingsvloer worden enkele aangetaste vloerbalk vervangen.
  • De poesters (poesters zijn dakvlakken van een torenspits waar lood op zit) zijn plaatselijk aangetast. Het lood wordt hier verwijderd om het houtwerk te herstellen.
  • Voetlood vervangen (voetlood zit onder de onderste rij leien van de torenspits).
  • De houten galmborden worden geschilderd.

Groot onderhoud molen De Hoop te Holwerd

Daarna is het nieuwe riet op het achtkant (de romp) aangebracht. De werkzaamheden zijn eind mei afgerond.

 

Vervangen korte spruit

Na het vervangen van het riet is de korte spruit aan de beurt. De korte spruit is een horizontale, stevige balk aan de buitenkant van de molen. De korte spruit vormt samen met de staartbalk, de lange spruit en de schoren de staartconstructie van een molen. De staartconstructie zit precies aan de achterkant van de molen. Hiermee kan de molenaar de kop met hieraan de wieken naar de wind toe draaien, zodat de molen optimale windvang heeft. De korte spruit zit aan de buitenkant van de molen en is dus onderhevig aan weer en wind. In Holwerd is deze balk aan vervanging toe.

Subsidies Prins Bernard Cultuurfonds

Voor de molen Zeldenrust is een bedrag van €14.000 beschikbaar , en voor de Eendragt te Anjum een bedrag van €8.000. 

 

Het Prins Bernard Cultuurfonds ondersteund projecten op het gebied van cultuur en natuurbehoud in Nederland door middel van financiële bijdragen, opdrachten, prijzen en beurzen. Het werkterrein is: podiumkunsten, beeldende kunst, monumentenzorg, geschiedenis en letteren en natuurbehoud. Meer informatie is beschikbaar op de website: www.natuurbehoud.nl

Ruim €270.000 rijkssubisidie voor restauratie molens in Dokkum en Anjum

De subsidie is toegekend aan de eigenaar van de molens, de Stichting Monumentenbehoud Dongeradeel. Voor de molen Zeldenrust” bedraagt het totale restauratiebedrag €249.000, terwijl voor De Eendragt €137.000 is becijferd. Van deze bedragen wordt nu 70% subsidie verstrekt door de Rijksdienst voor Archeologie, Cultuurlandschap en Monumenten (RACM). Verwacht wordt dat de provincie 15% bijdraagt en 5% uit fondsen komt. De laatste 10% blijft dan voor rekening van de stichting.

 

Maandag (30 juni) nemen bestuursleden van de stichting in Zeist de officiële beschikkingen in ontvangst. Uit de toezegging blijkt dat de Rijksdienst vertrouwen heeft in de wijze waarop de Stichting Monumentenbehoud Dongeradeel de molens beheert. Van de 450 molens in Nederland die restauratie nodig hebben, krijgen er nu 80 subsidie uit deze regeling, waarvan dus twee van deze stichting. 

 

De Stichting Monumentenbehoud Dongeradeel beheert in de gemeente 7 molens en 26 kerktorens. Het daarvoor beschikbare budget is beperkt, maar door inzet en creativiteit van de medewerkers van de gemeente Dongeradeel, aan wie het onderhoud is uitbesteed, lukt het toch de monumenten in goede staat te houden. Het stichtingsbestuur is dan ook bijzonder ingenomen met de intensieve samenwerking met de gemeente.

Dokkum, 29 juni 2008.