Nieuwsberichten met het label 'Eanjum':

Opnieuw stonden de molens in Noardeast-Fryslân in de rouw. Op vrijdag 20 maart – op de vooravond van de Fryske Mûndersdei – overleed onze bijzondere molenvriend Henk Kingma. Henk werd 83 jaar.

We kinne nou moalenaars wurde!

Henk Kingma werd geboren en groeide op in Easternijtsjerk. Hij volgde speciaal onderwijs in Dokkum en ontmoette daar zijn grote vriend Jan Wüst, die net als Henk ‘een tik van de molen’ had gehad. Toen in de jaren 70 de roep om vrijwillige molenaars voor vele buiten gebruik staande Friese molens steeds luider werd, roken beide mannen hun kans. De molen in Holwert kwam beschikbaar als lesmolen, waar lessen werden georganiseerd. Toen heeft Jan Wüst tegen z’n schoolkameraad Henk gezegd: “Henk, we hè nou de kâns; we kinne nou moalenaars wurde!” Henk was vaak te vinden op Ropta en de Eanjumer molen, dus daar werd molenaar Goffe Brouwer gevraagd, en die voelde er ook wel voor om ‘nieuwe’ molenaars op te leiden.

Het allereerste molenaarsexamen

Ook Van Tilburg uit Dokkum was hun leermeester en gaf hun steeds meer vertrouwen. Tot ze op 18 december 1976 ook echt examen moesten doen op de molen ‘De Onderneming’ in Witmarsum, want de eigen molens die kenden ze te goed; dus dat was best spannend.

Het was het allereerste molenaarsexamen van het Gild Fryske Mounders en het examen werd afgenomen door Lourens Sierksma als instructeur, Joannes van Tilburg en Cor Zijlstra als vakmolenaars en Jan Wierstra als secretaris. De wind liet het op de eerste examendag afweten, zodat het onderdeel ‘vangen’ op 15 januari 1977 in Suameer afgenomen moest worden. Daarna waren Jan en Henk de eerste molenaars in Fryslân die het vrijwillige molenaarsdiploma in ontvangst mochten nemen.

‘Nieuwe molenaars’

De ‘nieuwe molenaars’ draaiden eerst op de Roptamolen in Metslawier, maar de Eanjumer molen stond stil; die was in 1972 gerestaureerd en Henk was daar in zijn jeugd veel geweest. Toen mochten ze daar molenaar worden! Hij vroeg toen of Jan bij hem in Eanjum wilde komen helpen. Van de bakkers kregen ze graan om te malen, maar onder in de molen was een soort VVV-kantoor opgezet. Daar begon men steeds meer te klagen dat alles zo stoffig werd en onder het meel zat!

Voorzitter Moes van Stichting ‘De Anjumer Molen’ vond ook dat er op de zolders die leeg stonden wel wat molenspullen konden staan en zo is daar langzamerhand het molenmuseum ontstaan. Dankzij de museumconsulent kreeg men vitrines en allerlei particulieren schonken molenmodellen. Daardoor konden de ‘nieuwe molenaars’ echter niet meer malen op ‘De Eendragt’. Toch bleven ze trouw elke woensdagmiddag en zaterdag (!) naar Eanjum komen – Jan met de bus uit Leeuwarden en Henk met de auto uit Groningen – altijd in zijn karakteristieke korte sportbroek, omdat hij een lange broek vervelend vond.

Jubileum

In december 2016 werd in de molen van Eanjum uitgebreid stilgestaan bij het 40-jarig jubileum van Jan Wüst en Henk Kingma als vrijwillige molenaars. Vanaf 1993 waren Jan en Henk namelijk molenaars bij de Stichting Monumentenbehoud Dongeradeel [opgegaan in Monumentenbehoud Noardeast-Fryslân]. Ook op de andere molens in Noardeast-Fryslân en de molenaarsavonden waren zij graag geziene gasten, die altijd wel een mooi verhaal of bijzondere anekdote te vertellen hadden.

Begin mei 2023 stonden de wiekendragers in Noardeast-Fryslân een week lang in de rouwstand, want op de Nationale Molendag was Jan Wüst overleden en nu amper drie jaar later zijn grote molenmaat Henk. In december zou hij 50 jaar vrijwillig molenaar zijn geweest!

Wij wensen de familie en vooral zijn vrouw Frouk heel veel sterkte met dit zware verlies.

Onder toeziend oog van zijn leermeester Sije Hoekstra, kreeg Auke Bijlsma uit handen van vicevoorzitter Henni van Asten van Stichting Monumentenbehoud Dongeradeel officieel het molenaarsreglement uitgereikt. Bijlsma uit Buitenpost is daarmee, naast Jan Wüst en Henk Kingma, één van de vaste vrijwillige molenaars op koren- en pelmolen De Eendragt uit 1889, die met zijn 9 meter hoge stelling en 6 zolders de hoogste molen is in Dongeradeel.

Er waren natuurlijk ook bloemen voor de nieuwe molenaar, die vorige week zijn examen met goed gevolg aflegde bij het Gild Fryske Mounders. De opleiding tot vrijwillig molenaar duurt anderhalf tot twee jaar. Bijna elke zaterdagmorgen zijn de aspirant molenaars in touw met het leren bedienen van de molen in weer en wind en krijgen zij onderricht in de noodzakelijke theorie over veiligheid, kennis van het weer, constructie en de geschiedenis van de molen.

‘Om het cultureel erfgoed als molens goed te behouden, moeten deze regelmatig draaien en daarvoor hebben wij molenaars nodig’, aldus collega –molenaar op Zeldenrust in Dokkum en bestuurslid Karel Jongsma. Het bestuur van de Stichting Monumentenbehoud Dongeradeel is dan ook blij met de nieuwe molenaar.

Na een periode van afwezigheid, heeft de haan vrijdagochtend 28-10-2013 zijn terugkeer gemaakt op de kerktoren in Eanjum. De haan is teruggeplaatst door Sije Hoekstra van Stichting Monumentenbehoud Dongeradeel.

De kerktoren van de St. Michaëlkerk in Eanjum is afgelopen september onder handen genomen door bouwbedrijf Dijkstra de Graaf uit Ingwierrum. Het restauratiewerk bestond uit het vervangen van enkele ankers en door schimmel aangetaste hoekstukken in het balkhout onder de dakgoot van de toren.

Wethouder Pytsje de Graaf benadrukte het nut van dit cultureel erfgoed: ''Een ieder die door Dongeradeel rijdt, zal herkenbaar voor elk dorp of stad een toren of molen vinden. Ieder monument met een eigen verhaal. Omdat ze al jaren het landschap bepalen is er na verloop van tijd onderhoud nodig om deze 'bakens' van het land in goede staat te houden.”

Deze dag was extra feestelijk omdat Stichting Monumentenbehoud Dongeradeel haar 20-jarig bestaan vierde.

Het bijzondere van de roeden (wieken) is dat het zogenaamde Potroeden zijn: gemaakt van ijzer, niet gelast, maar aan elkaar vast geklonken. Dergelijke roeden zijn vaak wel honderd jaar oud. Vroeger zou men ze vervangen door gelaste roeden wanneer ze minder van kwaliteit werden, maar tegenwoordig ziet men ook de waarde van deze speciale roeden in en wordt geprobeerd ze voor de toekomst te behouden. Beide roeden van 22 meter lengte, worden gerestaureerd en voorzien van nieuw hekwerk (het houtwerk aan de roeden).

De restauratie bestaat uit het verwijderen van slechte delen en het opnieuw klinken met nieuwe stalen delen. De roeden worden van binnen en buiten voorzien van een nieuwe coating, en het hekwerk wordt geheel vervangen. Dit zeer specialistische werk vergt flink wat tijd, waardoor de molen naar verwachting van de eigenaar, Stichting Monumentenbehoud Dongeradeel, tot aan de zomervakanties het zonder wieken zal moeten doen. Daarna zal deze hoogste stellingmolen van de gemeente Dongeradeel het beeld van Eanjum en omgeving weer in volle pracht domineren.

Foto's: Everdina Boersma

Voor de molen Zeldenrust is een bedrag van €14.000 beschikbaar , en voor de Eendragt te Eanjum een bedrag van €8.000. 

Het Prins Bernard Cultuurfonds ondersteund projecten op het gebied van cultuur en natuurbehoud in Nederland door middel van financiële bijdragen, opdrachten, prijzen en beurzen. Het werkterrein is: podiumkunsten, beeldende kunst, monumentenzorg, geschiedenis en letteren en natuurbehoud. Meer informatie is beschikbaar op de website: www.natuurbehoud.nl

De subsidie is toegekend aan de eigenaar van de molens, de Stichting Monumentenbehoud Dongeradeel. Voor de molen Zeldenrust” bedraagt het totale restauratiebedrag €249.000, terwijl voor De Eendragt €137.000 is becijferd. Van deze bedragen wordt nu 70% subsidie verstrekt door de Rijksdienst voor Archeologie, Cultuurlandschap en Monumenten (RACM). Verwacht wordt dat de provincie 15% bijdraagt en 5% uit fondsen komt. De laatste 10% blijft dan voor rekening van de stichting.

Maandag (30 juni) nemen bestuursleden van de stichting in Zeist de officiële beschikkingen in ontvangst. Uit de toezegging blijkt dat de Rijksdienst vertrouwen heeft in de wijze waarop de Stichting Monumentenbehoud Dongeradeel de molens beheert. Van de 450 molens in Nederland die restauratie nodig hebben, krijgen er nu 80 subsidie uit deze regeling, waarvan dus twee van deze stichting. 

De Stichting Monumentenbehoud Dongeradeel beheert in de gemeente 7 molens en 26 kerktorens. Het daarvoor beschikbare budget is beperkt, maar door inzet en creativiteit van de medewerkers van de gemeente Dongeradeel, aan wie het onderhoud is uitbesteed, lukt het toch de monumenten in goede staat te houden. Het stichtingsbestuur is dan ook bijzonder ingenomen met de intensieve samenwerking met de gemeente.

Dokkum, 29 juni 2008.